Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü ‘2018 Türkiye Dijital Haber Raporu’ yayınlandı.

Oxford Üniversitesi’nin araştırmasına göre Türkiye’de sol görüşlü insanlar haberleri internet medyası ve sosyal medyadan, sağ görüşlü insanlar ise televizyondan alıyor.

Dr. Servet Yanatma’nın yazdığı rapor, habere erişim, siyasi eğilime göre basın kuruluşlarına güven, haber amaçlı sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarınının kullanımı, dezenformasyon, medyada kutuplaşma ve medya okur yazarlığı gibi konularda veriler ve analizler sunuyor.

37 ülkede 74 binden fazla kişinin katılımıyla gerçekleşen araştırmaya Türkiye’den ise 2 bin 19 kişi katıldı. Saha araştırması tüm dünyada YouGov şirketi tarafından bu sene ocak ve şubat aylarında yapıldı. Araştırma internet üzerinden gerçekleştirildiğinden rapor kent nüfusunu yansıtıyor.

Araştırmada Türkiye’de medya okur yazarlığı seviyesinin düşük olduğu belirtildi. Araştırmada katılımcıların medya okur yazarlığını ölçecek üç soru yöneltildi. Katılımcıların yüzde yüzde 32’si hiçbir soruya doğru yanıt veremezken yüzde 45’i bir soruyu doğru yanıtladı. İki soruyu doğru yanıtlayanların oranı yüzde 21 çıkarken üç soruyu da doğru cevaplandıranlar yüzde 3’te kaldı.

Araştırmada katılımcıların Türkiye’deki belirli gazete, televizyon ve internet haberciliği yapan basın kuruluşlarına ne kadar güvendikleri siyasi eğilimlerine göre karşılaştıldı. Rapor, Türkiye’de basın kuruluşlarına güvende büyük bir kutuplaşma yaşandığını ortaya çıkardı.

Buna göre sağcılar ile solcular arasında bir basın kuruluşuna güven farkı ne kadar fazla ise bu o derecede yüksek kutuplaşmaya işaret ediyor. Grafikte görüldüğü üzere devlet televizyonu TRT’ye güven sağcılarda 10 üzerinde yaklaşık 8 iken solcularda bu oran 3’e kadar düşüyor.

Uydurma haberle karşılaştığını söyleyenler

Araştırmada “Geçtiğimiz hafta içinde aşağıdakilerden hangileriyle bizzat karşılaştınız?” diye soruldu. Katılımcıların yüzde 49’u bu soruya “Siyasi veya ticari sebeplerle tamamen uydurma haberler” diye cevap verdi. 37 ülkenin ortalaması yüzde 26 olurken Türkiye yüzde 49’la en üstte yer aldı. Bu oran Türkiye’de solcularda yüzde yüzde 59, merkezde yüzde 49 ve sağcılarda yüzde 48 çıktı.

‘Solcu’ların tercihi online medya, ‘merkez’ ve ‘sağcılar’ın tercihi TV

Katılımcılara haberlere hangi kaynaklardan (TV, online medya, yazılı basın ve radyo) eriştikleri soruldu. Bunlardan sadece birini seçmeleri istenerek ‘ana haber kaynakları’ tespit edildi. Buna göre katılımcıların yüzde 48’nin ana haber kaynağı TV oldu. Yüzde 39 online medya (sosyal medya da dahil) derken radyo diyenlerin oranı yüzde 7 çıktı. Yazılı basın ile yüzde 6 ile son sırada yer aldı.

Siyasi tercihlere göre ana haber kaynaklarına bakıldığında ise oldukça önemli veriler ortaya çıktı. Buna göre kendisine solcu diyenlerin ilk tercihi yüzde 45 ile online medya oldu. Merkezdekilerin ana haber kaynağı ise yüzde 50 ile TV, sağcıların da yüzde 59 ile yine TV çıktı.