Birleşik Arap Emirlikleri’nin Türkiye ve İran’a karşı Suriye üzerinden ”sömürgecilik” suçlamasının detaylarını derledik.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zayed Al-Nahyan’ın Türkiye ve İran’ın Suriye politikasını değerlendirmesi suçlanan ülkelerce tepki aldı.

BAE’nin Dışişleri Bakanı’nın yaptığı açıklamada Türkiye ve İran’ın Suriye’yi sömürgeleştirmeye çalıştığı iddiası yer alıyor.

Suriye ve Türkiye’nin ilişkilerinin boyutu Suriye devletinin egemenliğine zarar verdiğini konuşmasında belirten Abdullah bin Zayed Al-Nahyan iki ülkenin de elini Suriye’den çekmesi gerekliliği ile konuşmasına devam etti.

Sergey Lavrov Rusya Dışişleri Bakanı ile ortak basın toplantısında konuşan Al-Nahyan, Türkiye ve İran’ın tarihi sömürge rekabetinde kaldığını ve böyle devam etmelerine karşı diğer ülkelerde de Suriye örneğinin yaşanacağına dair endişesini dile getirdi.

Fakat bu endişenin asıl sebebi gerçekten ‘bölge ülkelerinin egemenliğine gelecek olan zararın’ kaygısı mıdır?

BAE’nin Türkiye ile ilişkileri 2016 Mayısından beri son iki yıldır gergin. Sömürge açıklamasının gerçekleştiği platformda Rusya’nın da olması gözardı edilemez. Rus uçağının Suriye’de düşürülmesinden sonra da benzeri bir gerginlik yaşanmıştı. 2016 Mayıs’ta Ankara’ya büyükelçi ataması ve Mevlüt Çavuşoğlu’nun BAE ziyareti sonrası ilişkilerin düzene girmesi bekleniyordu.

Ancak her yıl farklı bir gerginlik sebebi ekleniyor. Bunun sebebi en son ki açıklama itibarıyla Ortadoğu’nun en zengin üçüncü ülkesinin en fakir ülkesine karşı endişeler taşıması olarak görünmekte.

Suriye [Fotoğraf: WFP/Abeer Etef]

Sömürge ve Sömürgecilik Nedir?

”Sömürge bir devletin kendi ülkesinin sınırları dışında egemenlik kurarak yönettiği ekonomik veya siyasal çıkarlar sağladığı ülke, sömürülen ülke, müstemleke, koloni”

”Sömürgecilik, genellikle bir devletin başka ulusları, devletleri, toplulukları, siyasal ve ekonomik egemenliği altına alarak yayılması veya yayılmayı istemesi, müstemlekecilik, kolonyalizm”

Yukarıdaki tanımlar TDK’nın sömürge ve sömürgecilik tanımlarıdır.

Fakat uluslararası arenada bu tanımların boyutları değişmektedir. Modern sömürü sistemi oluşmuş bir dünya düzeninde bu tanımlar yavan kalmakta. Ayrıca TDK modern sömürüye bir tanım getirmiş değil. Sömürüyü anlamak için egemenlik kavramını da detaylandırmak gerekmektedir. Yeni düzende güç bilgidir. Bilgiyi doğru kullanan ise düzende söz sahibi olmaktadır.

Bilgi ve Araç Gücü ile Sömürü Nasıl Yapılır?

Bilgi bir anlamda kuraldır. Sömürgeciliğin başladığı tarihlere dönecek olursak ”demokrasi” bir bilgi idi ve sömürge demokrasi ile var oldu. Şu anda da Birleşik Arap Emirlikleri yeni bir kural getirmeye çalışıyor.

Pazarda eşit dolaşmayan mal yeni sömürü sistemine dahildir zaten ve pazardaki malın çoğuna sahip olan sömürücüdür de o halde asıl sömürücülerin kim olduğu daha iyi anlaşılıyor.

Eğer modern sömürge sistemi dahilinde Ortadoğu’nun en zengin üçüncü ülkesi BAE’yi ele alacak olursak zaten Ortadoğu’nun en fakir ülkesi Suriye’yi en fazla sömüren ülkeler arasında olduğu açıktır. Türkiye’ye karşı bu sömürü açıklaması da sömürü sömürüme ellemesinler açıklamasıdır. ”Sömürüme ellemesinler” adlı açıklamasında bölge ülkesi Suriye üzerine dile getirmiş olduğu endişe için daha önceleri neler yaptığı tartışmalı bir husus. Ortadoğu’nun dışlanmış çocuğuna iyi bir üvey istenmediği açık. Suriye’nin şu anki durumundan Türkiye’nin hiç sorumluluğu yoktur diyemeyiz.

Fakatyıllarca aynı bölge ülkesini lüksü ile yaşarken düşünmemiş bir ülke için Türkiye iyi üvey sayılabilir.