Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani kimdir? Barzani’nin hayatını ve ideolojisini sizler için derledik.

Mesut Barzani Kimdir?

Mesut Barzaninin çocukken çekilmiş bir fotoğrafı

Mesut Barzani, 1946 yılında babası Molla Mustafa Barzani’nin lideri olduğu İran’da bulunan, SSCB’nin desteğiyle kurulmuş olan Mahabad Cumhuriyeti’nde doğdu. Sonraki dönemde Molla Mustafa Barzani’nin bölgede bağımsız Kürt devleti kurma çabası başarısızlıkla sonuçlandı ve İran ordusunun bölgeye giriş yapmasıyla Molla Mustafa Barzani SSCB’ye, henüz küçük yaşlarda olan oğlu Mesut Barzani ise Irak’a gitmek zorunda kalmıştı.

Molla Mustafa Barzani 1958 yılında Irak’ta yapılan darbenin sonucu olarak krallığın Kasım tarafından yıkılmasının ardından, yeni kurulan hükümet tarafından çağrılması üzerine yeniden ülkeye dönüş yaptı.

İlerleyen yıllarda Irak’ın, Kürtlere talep edilen hakları vermemesi üzerine baba Barzani silahlı bir ayaklanma başlattı. 1970’lerin ilk yıllarında Molla Mesut Barzani, babası ve kardeşi İdris Barzani ile birlikte Kürtlerin siyasi ve askeri meseleleri üzerine çalışma başlattılar. Ancak 1975 sonunda babasının ABD’ye iltica etmesinin ardından kardeşi İdris ile birlikte Kürdistan Demokratik Partisi’ne başkanlık etmeye başladı.

Molla Mustafa Barzani’nin 1979 yılında ölünce partinin en etkin liderleri Mesut ve kardeşi İdris Barzani oldular. Aynı yıl içerisinde (1979) İran’da yapılan devrimden sonra Mesut Barzani ve ailesi destekçilerinin de yardımıyla İran’a yerleşti. 1980 yılında İran-Irak Savaşı’nın başlamasıyla bölgedeki ortamı kullanan Barzani ve partisi KDP Irak sınırın İran’a yakın kısmında güçlenip etkinliğini arttırmayı başardı.

İran – Irak savaşı döneminde ve sonrasında Irak’ta nüfuzunu arttırmak isteyen İran rejimi, Irak’taki tüm Saddam karşıtı güçleri İslami hareketlenmeler temelinde etkilemeye çalışmış olsalarda Mesut Barzani bu duruma pek sıcak bakmamıştır. 1987 yılına kadar KDP’yi kardeşi İdris ile birlikte yöneten Mesut Barzani 1987 yılında kardeşi İdris’in ölümü sonrasında KDP’nin tek lideri haline gelmiştir.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Mesud Barzani ve eski Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani

1988 yılında İran-Irak Savaşının sona ermesinden sonra Kürt bölgelerinin önemi artmıştır. Bu konuda da Mesut Barzani büyük çabalar harcamıştır. Körfez Savaşından Irak’ın 1991 yılında yenilgi ile çıkmasını fırsat bilen Barzani, Baas rejimine karşı Kürt ayaklanması başlatmıştır. Ayaklanma sonrasında Baas hükümeti ile Kürt ayaklanmacılar arasında çok büyük çatışmalar çıkmıştır. Ancak bu olaya batı müdahale etmiş, Kürtler için Kuzey Irak’ta güvenli bölgeler yaratılmış ve çatışmalar bir süreliğine sonlandırılmıştır.

1992 yılının Mayıs ayında batılı güçler tarafından Kuzey Irak’ta yapılan seçimlerde Kürdistan Demokratik Partisi lideri Mesut Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Celal Talabani bölgesel liderler olarak seçilmişlerdir. Ancak 1994 yılında KDP-KYB koalisyonu arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle iki parti arasında çatışma (Kuzey Irak İç Savaşı) başlamıştır.

1996 yılı Ağustos ayında Barzani, Talabani’nin İran rejimiyle anlaşacağından korktuğundan dolayı kendisi Baas rejimiyle anlaşma imzalamıştır, bunun üzerine 31 Ağustos 1996’da Erbil’e giren Irak güçleri bölgeyi Barzani’ye emanet etmiştir.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani

Türkiye terörle mücadele için zaman zaman Barzani ve Talabani ile diyalog kurmuştur. 1997 yılında ise Barzani Türkiye’nin terörle mücadelesinde ittifak olarak rol almış ve Peşmerge güçleri ile teröre karşı çıkmışlardır. Sonraki dönemlerde KDP-KYB arasında yine çatışmalar çıkmıştır. ABD’nin de araya girmesiyle 1998 yılında KDP-KYB arasında yine ateşkes ilan edilmiş, bu ateşkes 4 Ekim 2002’de tekrar yenilenmiştir.

Kürdistan Bölgesi Başkanı ‘Barzani’

Barzani, 2003 yılında Irak’ın işgali’nden sonra kurulan Irak Hükümet Konseyi’nin üyesi oldu. Daha sonra 2004 yılı Nisan ayında konseyin başkanı oldu. Haziran 2005’te Irak Kürdistan Parlamentosu tarafından Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanı seçildi.

Temmuz 2009’da, Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanlığı için yapılan seçimlerde, Mesut Barzani oyların % 69.6’sını alarak, popüler bir oyla başkan seçilmişti.

Mesut Barzani Şubat 2011’de, barış, istikrar ve bölgede dini hoşgörüyü teşvik rolüyle, NATO Parlamenterler Asamblesi İtalyan Atlantik Komitesi ve İtalyan Delegasyonu Atlantik Ödülünü aldı.

PAYLAŞ