Hayvanlar da insanlar gibi rüya görüyorsa rüyalarında neler görürler? Kediler, kuşlar ve diğer canlılar uykudayken nasıl inceleniyor?

Rüya görüp görmediklerini hayvanlara sormak mümkün olmasa da gözlemlerden yola çıkılarak onların da rüya görebileceğine dair veriler ortaya çıkıyor.

Araştırmacılar bu konuyu incelemek için iki yola başvuruyor.

Birincisi uykunun çeşitli aşamalarında hayvanların fiziksel davranışlarını incelemek, ikincisi ise uyku sırasındaki beyin aktivitelerinin insan beynine benzerlik gösterip göstermediğini öğrenmek.

1960’larda uykunun REM aşamasında (hızlı göz hareketlerini içeren safha) insanların ilginç hareketler yaptıkları öğrenilmişti. Uyku sırasında kasların genellikle felç olduğu sanıldığı için ilginç bir bulguydu bu.

Uykuda koşan köpek

16jftwp

Biliminsanları hayvanlarda benzer bir durum yaratarak nasıl rüya gördüklerini inceleyebileceklerini araştırdı.

1965’te Fransız bir bilim insanı, bir hayvanın beyin sapını asıl beyine bağlayan ve varoli köprüsü adı verilen bölgeyi çıkardığında hayvanın uykuda felç olma durumunun ortadan kalktığını, yürümeye ve saldırganlaşmaya başladığını tespit etti.

Bu durum hayvanların uyanıkken yaptıkları aktivitelerin rüyasını gördükleri sonucuna varılmasına sebep oldu.

Kedilerin uykuda fare avlıyor gibi davrandıkları, benzer davranışların köpeklerde de görüldüğü anlaşıldı.

REM uykusu davranış bozukluğu olan bazı insanlarınsa rüyalarında yumruklama, tekmeleme, sıçrama, koşma gibi eylemleri canlandırmaya çalıştığı, bunların hem kendilerine hem de yanlarındaki insanlara zarar verebileceği ifade ediliyordu.

Rüyadaki labirent

Rüyaları anlamanın yegane yolu insanların uyku sırasındaki hareketlerini gözlemek değil.

Artık beyin hücrelerinin elektrik ve kimyasal aktiviteleri de gözlemlenebiliyor.

BBC Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, 2007’de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) iki araştırmacı, bir sıçanın beyninde hafızanın oluştuğu ve kodlandığı hipokampüs bölgesindeki sinir hücrelerinin (nöronlar) uyku sırasında aktif halde olduğunu gördü. Daha önce sıçanlar labirentte dolaşırken de aynı aktivite gözlenmişti.

Uyku sırasında da aynı hücrelerin aktif olması sıçanların rüyalarında labirentte koştuklarının göstergesi varsayıldı. Öyle ki nöronların aktivitesi takip edilerek sıçanların rüyalarında labirentin hangi noktasında oldukları görülebiliyordu.

Uykuda ötme provası

Chicago Üniversitesi’nden araştırmacılar ise zebra ispinozlarının beynini incelediklerinde benzer şeyler gördü.

Bu kuşlar ötüş melodilerini sonradan öğreniyor. Uyanık olduklarında öterken çıkardıkları notalara göre ön beyinlerindeki hücreler belli elektrik akımları oluşturuyor.

Biliminsanları bu akımlara bakarak hangi notanın çıktığını tespit edebiliyor.

Daha sonra aynı işlemler kuşlar uyku halindeyken yapıldığında beyindeki elektrik aktivitesinin rastgele olmadığı anlaşıldı. İspinozların beynindeki elektrik akımları uyanıkken çıkardıkları notaların aynısını gösteriyor, sanki şarkılarının provasını yapıyorlardı.

Rüya mı, gerçek mi?

Bir Rüya İçin Ağıt

Kedilerin, sıçanların ve kuşların beyinlerindeki bu aktivitelerin rüya olarak adlandırılıp adlandırılamayacağı halen tartışmalı bir konu.

İnsanlar da uyku sırasında rüya gördüklerini bilmiyor, fakat uyandığında bunun farkına varıyor. Aynı şey bu hayvanlar için de geçerli mi kesin olarak bilemiyoruz.

Aynı şekilde gerçek dünya ile rüya arasında ayrım yapıp yapamadıklarını da. Fakat insan rüyasının psikolojik ve davranışsal özelliklerinin hayvanlarda da gözlendiğini kesin olarak denilebilir.

[Via BBC Türkçe]