İran’ın devrim yıllarında aktif rol alan ve politik açıdan büyük bir ağırlığı bulunan dini lider, Ayetullah Seyyid Ali Hamaney kimdir? Bu içerik sizlere Ayetullah Seyyid Ali Hamaney hakkında bilgi verdik.

İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri olarak ülkenin en yetkin koltuğunda oturan Ayetullah Seyyid Ali Hamaney, 17 Temmuz 1939 günü Maşad kentinde, sekiz çocuklu yoksul bir ailenin en büyük ikinci çocuğu olarak doğdu.

Din alanında çalışan bir ilim adamının oğlu olan Hamaney, önce doğduğu şehirde, daha sonra da Şiiler için kutsal Kum şehrinde dini eğitim aldı.

Bu dönemde, 1979 İslam Devrimi sonrasında ülkenin ilk dini lideri olacak Ruhullah Hümeyni ile tanışan ve onu takip eden genç ilâhiyatçı, Humeyni’nin iktidardaki Şah Muhammed Rıza Pehlevi tarafından sürgüne gönderilmesi sonrası dini okullarda ve camilerde din eğitimi vererek, Humeyni’nin fikirlerini yaymaya devam etti.

Genç Hamaney, bu dönemde Şah hükümetinin yolsuzluklarına ve Batı taraftarı duruşuna karşı devrimci propaganda yürüttü.

Hapis Yılları

İslamcı faaliyetlerinden dolayı 1960’larda ve 1970’lerde birçok kez tutuklanan Ali Hamaney, bu dönemde hayatının önemli bir bölümünü hapishanelerde geçirecekti.

Radikal İslamcı din adamı, 1977 yılında Muharip Ruhban Derneği’ni kurarak, ülkede teokrasiyi oturtmak üzere 1979-1987 döneminde faaliyet gösteren İslami Cumhuriyet Partisi’nin temellerini atan girişimin içinde yer almıştı.

Hamaney, 1979 yılında Şah’ın devrilmesiyle sonuçlanan İslam Devrimi’nde aktif olarak rol almıştı. Hamaney, İran’a dönerek ülkenin dini lideri olan Humeyni tarafından devrim sürecini yürütmek üzere kurulan Devrim Konseyi’ne atandı.

Bundan sonraki yıllarda da hep dini lidere en yakın isimler arasında yer alan Hamaney, 1979 yılında aynı zamanda savunma bakanı yardımcısıydı.

Ali Hamaney, ülkedeki İslam Cumhuriyeti’ni yıkmayı amaçlayan Halkın Mücahitleri Örgütü’nün 1981 yılında düzenlediği bombalı saldırı sonucu ağır yaralandı fakat ölmedi ve sağ kolunu kullanamaz hale geldi.

Hamaney, dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai’ye aynı yıl düzenlenen suikast sonrasında devlet başkanı oldu.

Bir Dini Lider Olarak Koltuğa Oturdu

1989 yılında Humeyni’nin ölmesi ile ülkedeki dini lider koltuğu boş kaldı.

Aynı yıl içinde Kum İlahiyat Üniversitesi’nden Şii din adamlarına verilen üst düzey ‘Ayetullah’ unvanını alan Hamaney, dini lider olmak için talep edilen bu gerekliliği yerine getirerek, dini lider koltuğuna oturdu.

Ayetullah Seyyid Ali Hamaney

Şii lider, nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ını Şiilerin oluşturduğu İran’da, bulunduğu konum itibarıyla, siyasal iktidarın gerisinde ülkenin iç ve dış siyasetini yönlendiren en üst düzey yetkili konumunda.

2001 yılında, İran’ın o dönemdeki cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın, dini liderin istihbarat şefi atamasını eleştirmesiyle birlikte ikili arasındaki çekişme gün yüzüne çıkmıştu. Bu tartışmalar sonrasında Ahmedinejad’ın ülkedeki popülaritesi düşmeye başlamıştı.

Mart 2012’de, İran İslam Cumhuriyeti tarihinde ilk defa bir cumhurbaşkanı, yüksek enflasyon ve durgunluğun hâkim olduğu ekonomi ve Hamaney’e olan sadakati ile ilgili olarak meclis huzurunda soruşturmaya çağrılmıştı.

Aynı zamanda Ali Hamaney, güçlü bir Kur’an hafızıdır.

ViaAl Jaazeera
PAYLAŞ